مصطفى النوراني الاردبيلي

370

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

ساذج : گرم و خشك است در دو درجه و به سنبل مشابهت دارد و بول و خون حيض را از مثانه و رحم مىراند و بينايى و خفقان را سود مىدهد و بوى بغل را مىبرد . « 2 » درخت كوهى است كه شاخه‌هايش مثل درخت اوكاليپتوس مستقيم بالا مىرود و ميوه پخته‌اش به رنگ سياه است برگ آن به‌طور دارو استعمال مىشود كه بلند و نوك‌دار است ، ميوه‌هايش كوچك مثل فلفل سياه است كه آن را در هند نپالى دهنه مىگويند . رنگ برگهايش در اول پيازى و بعدها مايل به زرد مىشود . مقوى معده و دماغ و مفرح است در خفقان و وسواس و ضعف معده استفاده مىكنند . رياح را تحليل مىكند ، مدر بول است ، دود سوزانده آن ولادت را سهل مىكند ، ساييده آن با سركه و مالش آن دافع بوى بد زير بغل مىباشد و نيز در لباسها مىگذارند چون دافع كرمهاى لباس مىباشد . « 3 » در مخزن المفردات ساذج هندى را به اسامى مختلف هندى تيزپات ، تال پتر ، كمال پتر ، آك پترى نوشته است و مىگويد برگهايش با برگهاى برگد شباهت دارد مزاج گرم و خشك 2 درجه ، آن را به‌طور دواى مفرح در خفقان و دل درد و ضعف دل استعمال مىكنند و در وسواس و جنون و وحشت هم استفاده مىكنند . باد رحم را تحليل مىكند ، در امراض چشم سرمه مىكنند ، بوى دهان و دندان را دور مىكند ، ضماد آن ورم سرد را تحليل مىكند ، نفع خاص ، مفرح ، مدر و محلل رياح است و مضر براى ريه و مثانه است . رنگ پوست : دور و بر آنها لكه‌هاى سفيد مىباشد . مزاج : گرم درجه 2 و خشك درجه 3 محل حصول : شمال هند ، كشمير ، بنگلادش و بر بلندى كوههايى به ارتفاع 3000 تا 7000 فوت مىرويد .

--> ( 2 ) - صيدنه ، ج 2 ، ص 88 ؛ فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج 2 ، ص 1789 ؛ ابن بيطار ، ج 3 ، ص 2 ؛ قرابادين كبير ، ص 237 ؛ قانون در طب ، ج 2 ، ص 237 . ( 3 ) - المفردات ، ص 121 .